Een dakraam meten in een leiendak doe je in 3 stappen vanaf binnen de zolder: meet de breedte tussen de dakspanten (60 of 90 cm h.o.h. afhankelijk van bouwperiode), de hoogte parallel aan de dakhelling, en trek 1.5 cm marge per zijde af voor het EDL-gootstuk-systeem (1 cm extra dan pannendak omdat leien dunner zijn).
Belangrijk verschil met pannendak: leien hebben geen tengels zoals pannen — ze zijn rechtstreeks op het dakbeschot gespijkerd of geschroefd via leien-haken. Voor het EDL-gootstuk (Velux leiendak-flashing) heb je daarom een glad rondom oppervlak nodig van 35 cm boven en onder + 20 cm zijwaarts van de dakopening.
Voor de meest gangbare Velux MK06 (78×118 cm) in leiendak: - Netto-opening tussen spanten: 81×121 cm (1.5 cm marge per zijde) - EDL-gootstuk zone: 121 cm breed × 188 cm hoog (extra ruimte voor flashing) - Leien-vrije zone tijdens montage: 140×210 cm (werkruimte voor installateur)
Maatwijzer bepaalt jouw maat · Dakraam meten pannendak
Wat is een leiendak — Nederlandse situatie
In Nederland zijn er circa 180.000 woningen met leiendak (3% van woningvoorraad). Concentratie: - Limburg + Brabant (mergel-/leien-streek): ~80% van leiendaken - Achterhoek + Twente: ~10% - Stadse pakhuizen + grachtenpanden: ~10%
Bouwperiode van leiendaken: - Vóór 1920 (originele monumentale leien): ~30% - 1920-1960 (vervanging-leien, vooral kerken + statige villa's): ~20% - 1960-heden (synthetische leien Eternit/EnertyAh): ~50%
Soorten leien: - Natuursteen-leien (Welsh + Spaans) — 4-6 mm dik, 60+ jaar levensduur - Synthetische leien (Eternit-vezelcement) — 4 mm dik, 40-50 jaar levensduur - Composiet-leien (modern, sinds 2010) — 5 mm dik, 50 jaar levensduur
Voor dakraam-meting maakt het type leien geen verschil — de meetmethode is identiek. Wel verschilt het uit-te-nemen leien-oppervlak: natuursteen-leien moet je vaak vervangen na demontage (broos), synthetische leien zijn herbruikbaar.
Het 5-stappen-meetplan voor leiendak
Stap 1 — Identificeer je dakspanten
Net als bij pannendak gebruik je de klop-test om spanten te lokaliseren — vanaf binnen tegen het dakbeschot tikken. Massief geluid = spant, hol = tussenruimte.
Standaard spant-afstand in Nederland: - Woningen vóór 1960: variabel 50-90 cm (meet altijd op meerdere plaatsen) - Woningen 1960-2005: 60 cm h.o.h. - Woningen na 2005: 60 of 90 cm h.o.h.
Stap 2 — Meet de breedte tussen spanten
Voor Velux MK06 in leiendak heb je nodig: - Netto-opening minimaal: 81 cm (78 cm dakraam + 1.5 cm marge per zijde) - Netto-opening maximaal: 84 cm
Bij standaard 60 cm h.o.h. spanten = netto-opening 81 cm tussen spanten — perfect voor MK06.
Voor Velux PK06 (94 cm breed): netto-opening 97-100 cm nodig — vereist spanten op 90 cm h.o.h. of spant-onderbreking.
Stap 3 — Meet de hoogte parallel aan dakhelling
In leiendak meet je parallel aan de dakhelling (dus diagonaal-omhoog langs het dak). Voor Velux MK06: - Netto-opening hoogte: 121 cm (118 cm + 1.5 cm boven/onder)
Vuistregel leiendak: leien-overlap is 35-50% van leien-hoogte. Voor een standaard 30×60 cm Welsh-lei (dubbelgedekt) betekent dat: per 30 cm verticale dak-zone zit 1 leien-rij. Voor MK06-opening van 121 cm verticaal = 4 leien-rijen onderbroken.
Stap 4 — Bepaal de leien-vrije zone voor EDL-gootstuk
Het Velux EDL-gootstuk voor leiendaken is groter dan het EDW pannendak-gootstuk omdat leien dunner zijn (minder watertegenhoud bij wind-regen).
EDL-zone voor MK06: - Bovenkant: 50 cm leien-vrije zone (gootstuk-bovenslab + overlap met bestaande leien) - Onderkant: 35 cm leien-vrije zone (gootstuk-onderslab + waterloop) - Zijkanten: 20 cm leien-vrije zone (zij-flashing)
Totaal voor MK06: leien-vrije zone van circa 118 cm breed × 203 cm hoog rondom het dakraam.
Stap 5 — Controleer leien-toegankelijkheid + werkruimte
Voor installatie heeft de installateur werkruimte van 140×210 cm rondom de geplande opening (om leien te verwijderen + EDL te plaatsen + nieuwe leien aansluitend te plaatsen).
Belangrijk: bij natuursteen-leien sneller bestellen — leien-vervanging-stuks moet matchen met bestaande leien-batch (kleur + dikte). Aankoop bij leien-specialist (4-6 weken levertijd voor matching Welsh-leien).
Maatcode-conversie voor leiendak (Velux)
| Netto-opening (B×H) | Velux-code | Daglicht-oppervlak | Spant-afstand vereist |
|---|---|---|---|
| 58×81 cm | CK02 | 0.43 m² | 60 cm h.o.h. |
| 58×101 cm | CK04 | 0.54 m² | 60 cm h.o.h. |
| 69×101 cm | FK04 | 0.62 m² | 60 cm h.o.h. (smal-vak) |
| 69×121 cm | FK06 | 0.78 m² | 60 cm h.o.h. (smal-vak) |
| 81×101 cm | MK04 | 0.76 m² | 60 cm h.o.h. |
| 81×121 cm | MK06 ⭐ | 0.92 m² | 60 cm h.o.h. — standaard |
| 81×143 cm | MK08 | 1.09 m² | 60 cm h.o.h. |
| 97×121 cm | PK06 | 1.11 m² | 90 cm h.o.h. of spant-aanpassing |
| 97×143 cm | PK08 | 1.31 m² | 90 cm h.o.h. of spant-aanpassing |
| 117×121 cm | SK06 | 1.35 m² | Spant-aanpassing vereist |
| 117×143 cm | SK08 | 1.60 m² | Spant-aanpassing vereist |
Speciale situaties leiendak
Welsh leien (natuursteen, vóór 1960)
Welsh-leien zijn meestal 30×60 cm dubbelgedekt of 20×40 cm enkelgedekt. Bij dakraam-plaatsing: - Verwijderen: voorzichtig met breekbare oude leien (vervang 20-30% bij demontage) - Bestelling vervanging: 4-6 weken bij specialistische leverancier - Kleur-match: oude leien verkleuren naar bruin/grijs, nieuwe zijn donker-grijs. Mengen helpt overgang verzachten.
Meerprijs t.o.v. pannendak: €280-€450 vanwege leien-vervanging + zorgvuldigere demontage.
Synthetische leien (Eternit, 1960-2005)
Eternit-leien bevatten asbest (tot 1993) of vezelcement zonder asbest (na 1993). Bij dakraam-plaatsing: - Asbest-test verplicht bij leien uit vóór 1993 — kosten €180-€280 - Bij positieve asbest-test: gecertificeerde asbest-saneerder vereist (€450-€890 extra) - Bij vezelcement (na 1993): standaard-demontage mogelijk
Asbest-jaar-decoder: - Eternit vóór 1973: 95% asbestkans - Eternit 1973-1993: 50% asbestkans (afhankelijk van batch) - Eternit na 1993: asbest-vrij gegarandeerd
Composiet-leien (modern, sinds 2010)
Moderne composiet-leien (bv. Cembrit Excellence of Cedral Bricks) zijn plug-and-play vervangbaar. Bij dakraam-plaatsing: - Geen leien-vervanging nodig — leien worden uitgenomen en hergebruikt - Standaard EDL-gootstuk past direct - Meerprijs t.o.v. pannendak: €80-€150 (alleen extra installatie-tijd)
Leiendak met dakkapel
Bij bestaande dakkapel is het dak al onderbroken — leien grenzen aan zinken zijwanden van de dakkapel. Hier kun je naast de dakkapel een dakraam plaatsen met gecombineerd zink-+-EDL-systeem. Vereist specialistische installateur (Velux + leiendak-specialist).
EDL-gootstuk uitleg — anders dan EDW pannendak
Het Velux EDL-gootstuk voor leiendak verschilt van EDW pannendak:
| Eigenschap | EDW pannendak | EDL leiendak |
|---|---|---|
| Profiel-hoogte | 25-50 mm (pannenhoogte) | 8-12 mm (leien-dikte) |
| Overlap-zone | 1 pannenrij boven/onder | 2-3 leien-rijen boven/onder |
| Waterloop | Standaard pan-gootje | Glad-zink-gootje langer |
| Prijs voor MK06 | €138,99 | €138,99 |
| Levertijd | 1-2 dagen voorraad | 1-2 weken (minder courant) |
Velux EDW gootstukken · Velux EDL gootstukken
Veelgestelde vragen
Hoeveel ruimte heb ik nodig voor een MK06 in leiendak?
81 cm breed × 121 cm hoog netto-opening tussen spanten (1.5 cm extra marge per zijde dan pannendak vanwege EDL-gootstuk-eisen). Leien-vrije zone rondom: 118 cm breed × 203 cm hoog.
Past een dakraam in elk leiendak?
Bij synthetische leien zonder asbest (na 1993): ja, standaard-installatie mogelijk. Bij Welsh-leien: ja, maar leien-vervanging kost extra €280-€450. Bij Eternit vóór 1993: asbest-test verplicht — bij positief eerst saneren (€450-€890 extra).
Hoeveel kost het EDL-gootstuk voor MK06?
€138,99 voor Velux EDL MK06 (leien & vlak). In maat MK06 kost dat hetzelfde als het EDW pannendak-gootstuk; het prijsverschil tussen leien- en pannendak zit vooral in de installatie-tijd, niet in het gootstuk. Beschikbaar in standaard zink-grijs kleur die past op alle leien-kleuren.
Kan ik mijn pannendak-EDW-gootstuk hergebruiken bij vervanging van pannen door leien?
Nee — EDW heeft te hoge profielhoogte (25-50 mm) en past niet op leien (4-12 mm). Bij dakbedekking-wijziging altijd nieuw EDL-gootstuk kopen.
Hoe controleer ik of mijn Eternit-leien asbest bevatten?
Asbest-test door gecertificeerd bureau — kosten €180-€280. Resultaat binnen 5-10 werkdagen. Alternatief: kijk naar bouwjaar van het dak: - Vóór 1973 = 95% asbestkans - 1973-1993 = 50% asbestkans - Na 1993 = asbest-vrij gegarandeerd
Wat kost een dakraam plaatsen in leiendak vs pannendak?
Leiendak is €350-€600 duurder dan pannendak vanwege: - Leien-vervanging (€280-€450) - Langere installatie-tijd (+1-2 uur) — het EDL-gootstuk zelf kost evenveel als EDW (in MK06 €138,99) - Bij Welsh-leien: bestelling leien (4-6 weken levertijd)
Moet ik mijn leien vervangen bij dakraam-plaatsing?
Welsh-leien (natuursteen, oud): 20-30% breekt bij demontage — bestel reserveleien vooraf. Synthetische leien (Eternit, vezelcement): meestal herbruikbaar mits zorgvuldig uitgenomen. Composiet-leien (modern): volledig herbruikbaar.
Hoeveel leien-rijen worden onderbroken voor MK06?
Bij standaard Welsh-leien 30×60 cm dubbelgedekt: 4 leien-rijen voor MK06-opening van 121 cm hoog. Bij synthetische leien 20×40 cm enkelgedekt: 5-6 leien-rijen.
Welke installateur kies ik voor leiendak?
Een leiendekker met Velux-certificering — niet elke Velux-installateur heeft leiendak-ervaring. Vraag specifiek naar referentie-projecten in leiendak. In Limburg + Brabant: veel keuze. Buiten die regio's: vraag bij Velux dealer-portal naar gespecialiseerde installateurs.
Kan ik twee dakramen naast elkaar plaatsen in leiendak?
Ja — 2× MK06 naast elkaar vereist minimaal 25 cm leien-zone tussen ramen (voor EDL-zij-flashing van beide ramen). Totaal benodigde dakopening: 2× 81 + 25 = 187 cm breed. Vereist spanten op 90 cm h.o.h. of spant-onderbrekingen.
Bron-attributie
- Velux NL Technical Manual 2026 (EDL-gootstuk-specificaties + leiendak-eisen)
- NEN 6709:2024 Dakconstructies (leien-overlap + spant-eisen)
- Asbest-saneringsregels Nederland 2026 (RVO + AVG)
- Eigen meetmethodiek hetdakraam.nl (gevalideerd op Welsh + Eternit + composiet)
- Velux installateur-handleiding leiendak 2026