Een dakraam meten in een pannendak doe je in 3 stappen vanaf binnenuit de zolder: meet de breedte tussen de dakspanten (verticale balken), de hoogte tussen de tengels (horizontale latten), en trek 1 cm marge per zijde af voor montage-speling. Voor de meest gangbare Velux MK06 (78×118 cm) heb je een netto-opening van 80×120 cm tussen spanten nodig.
Vuistregel pannendak: bij standaard Nederlandse dakhelling 45° en pannen-h.o.h. afstand van 34 cm, past een MK06 binnen 4 panrijen (1.36 m hoogte-zone). Bij MK08 (140 cm hoog) heb je 5 panrijen ruimte nodig (1.70 m). De dakpan-onderkant moet minimaal 20 cm boven de goot zitten voor goede water-afvoer langs het gootstuk.
Drie meet-fouten die we het vaakst zien: 1. Buitenmaat dakraam gemeten in plaats van benodigde dakopening (verschil 4 cm rondom) 2. Niet rekening houden met spant-asymmetrie (oude daken hebben vaak +/- 2 cm afwijking) 3. Pannenrij-overgang vergeten — gootstuk moet onder een hele pannenrij komen, niet halverwege
Maatwijzer bepaalt jouw exacte maat · Velux maattabel
Wat je nodig hebt om te meten
Gereedschap (15 minuten meet-tijd, 1 persoon): - Rolmaat minimaal 5 meter (voor diagonaal-controle) - Waterpas (digitaal of analoog, minimaal 60 cm) - Potlood + papier of telefoon-foto's (markeer spanten + tengels) - Eventueel: ladder om bij hoge dakopening te komen
Belangrijk vooraf: meet altijd vanaf binnen (zolderruimte). Buitenkant-meten is onbetrouwbaar omdat dakpannen verschuiven en de dakopstand niet zichtbaar is. Maak ook foto's van je spanten voor de installateur — sommige oude daken hebben spant-versnijdingen die de standaard-maattabel doorbreken.
Het 5-stappen-meetplan voor pannendak
Stap 1 — Identificeer je dakspanten
Spanten zijn de verticale balken (meestal 75-100 mm dik) die het dak dragen. In Nederland is hart-op-hart-afstand (h.o.h.) meestal:
| Bouwperiode | H.o.h. spant-afstand | Praktische implicatie |
|---|---|---|
| Vóór 1960 | Variabel 50-90 cm | Spant-aanpassing vaak nodig |
| 1960-1985 | 60 cm standaard | MK06 past tussen 1 spant-vak (80 cm netto) |
| 1985-2005 | 60 cm standaard | Idem — MK06 standaard |
| Na 2005 | 60 of 90 cm | Bij 90 cm: SK-formaat (114 breed) past zonder spant-aanpassing |
Tip: tik met een schroevendraaier tegen het dakbeschot — bij massief geluid zit je tegen een spant, bij hol geluid tussen spanten.
Stap 2 — Meet de breedte tussen spanten
Pak je rolmaat en meet vanaf de binnenkant van het ene spant tot de binnenkant van het volgende spant. Voor Velux MK06:
- Netto-opening minimaal: 80 cm (78 cm dakraam + 1 cm marge per zijde)
- Netto-opening maximaal: 84 cm (anders dakraam loopt los, marge vult niet)
Bij ruimere spant-afstand (90 cm h.o.h.): - PK06 (94 cm) past in 96-100 cm netto - SK06 (114 cm) past in 116-120 cm netto — vereist spant-onderbreking + verbindings-balk
Stap 3 — Meet de hoogte tussen tengels
Tengels zijn de horizontale latten waarop de dakpannen rusten (ook wel panlatten genoemd). Voor Velux MK06 (118 cm hoog):
- Netto-opening minimaal: 120 cm (118 cm dakraam + 1 cm marge boven/onder)
- Netto-opening maximaal: 124 cm
Belangrijk: meet de hoogte parallel aan de dakhelling, niet horizontaal. Het dakraam volgt de helling van het dak, dus de hoogte-meting gaat diagonaal-omhoog.
Stap 4 — Controleer de diagonalen (haaksheid)
Meet de 2 diagonalen van je geplande opening (linksonder naar rechtsboven, linksboven naar rechtsonder). Verschil mag maximaal 1 cm zijn — meer betekent dat je dak scheef hangt en het dakraam niet recht zal sluiten.
Bij scheef-hangend dak (vooral oude jaren-'30 woningen): vraag een installateur om visueel te controleren voor je bestelt. Soms helpt een frame-correctie voor montage; soms heb je een maatwerk-dakraam nodig (Velux Custom, +50% prijs, 6-8 weken levertijd).
Stap 5 — Bepaal de panrij-positie van het gootstuk
Het gootstuk (Velux EDW/EDL/EDN flashing) moet onder een hele pannenrij komen, niet halverwege een rij. Tel vanaf de goot omhoog:
- EDW pannendak start onder een complete pannenrij (zodat regenwater netjes afloopt)
- Minimaal 2 panrijen tussen goot en gootstuk (anders water-terugslag bij hevige regen)
- Maximaal 8 panrijen tussen goot en gootstuk (anders moet je hoog werken zonder steiger)
Standaard plaatsing voor Nederlandse 45°-dakhelling: gootstuk-onderkant op 80-120 cm boven de goot, dakraam-bovenkant op 200-240 cm boven de goot.
Maatcode-conversie voor pannendak (Velux)
Op basis van je netto-opening kies je de volgende Velux-maatcode:
| Netto-opening (B×H) | Velux-code | Daglicht-oppervlak | Geschikt voor |
|---|---|---|---|
| 57×80 cm | CK02 | 0.43 m² | Berging, hobby-zolder |
| 57×100 cm | CK04 | 0.54 m² | Smalle slaapkamer |
| 68×100 cm | FK04 | 0.62 m² | Compacte kamer |
| 68×120 cm | FK06 | 0.78 m² | Slaapkamer-compact |
| 68×142 cm | FK08 | 0.93 m² | Vluchtraam-functie |
| 80×100 cm | MK04 | 0.76 m² | Smal-hoog, dakkapel |
| 80×120 cm | MK06 ⭐ | 0.92 m² | Meest verkocht — slaapkamer |
| 80×142 cm | MK08 | 1.09 m² | Hoge zolderkamer |
| 80×162 cm | MK10 | 1.27 m² | Hoge kamer + dakopstand |
| 96×120 cm | PK06 | 1.11 m² | Woonkamer brede slaapkamer |
| 96×142 cm | PK08 | 1.31 m² | Woonkamer-uitbouw |
| 116×120 cm | SK06 | 1.35 m² | Grote woonkamer |
| 116×142 cm | SK08 | 1.60 m² | Loft hoog plafond |
| 136×142 cm | UK08 | 1.88 m² | Open loft |
| 136×162 cm | UK10 | 2.14 m² | Panoramisch |
Speciale situaties pannendak
Oude pannendaken (vóór 1960) — gebakken pannen, variabele h.o.h.
Bij oude pannendaken (Romaanse + Tuiles du Nord-pannen) is de spant-afstand vaak niet 60 cm h.o.h.. Meet altijd op 3 plekken (boven, midden, onder van de geplande opening). Zit er meer dan 2 cm verschil tussen, dan is een spant-aanpassing nodig. Dat is werk voor je installateur en komt bovenop de raamprijs, dus vraag het apart uit in je offerte.
Moderne pannendaken (na 2000) — keramisch + beton-pannen
Bij moderne pannendaken zijn de spanten meestal 60 cm h.o.h. met 24 mm panlatten + 48 mm tengels (NEN 6709-norm). Hier past elke standaard Velux-maatcode zonder aanpassing.
Pannendak met dakkapel
Bij bestaande dakkapel is de spant-structuur al onderbroken. Hier kun je naast de dakkapel een bredere Velux plaatsen (PK of SK) omdat de dakkapel-zijwand al een verstijving vormt.
Pannendak met grote dakhelling (>60°)
Bij dakhelling boven 60° (kerkdaken, oude pakhuizen) zijn alle standaardmaten geldig, maar gebruik uitzetvenster (GPL i.p.v. GGL) voor betere bedieningservaring — het tuimelvenster valt anders te ver naar binnen bij openen.
Pannendak met lage dakhelling (<25°)
Bij dakhelling onder 25° (jaren-'60 platte zolders) is Velux geadviseerd voor minimaal 15° dakhelling. Onder 15°: gebruik plat-dak-frame ECX (Velux/Roto-systeem voor 0-15° dakhelling).
Wat te doen als je opening níet past
Als je gemeten opening buiten de standaard-maattabel valt, heb je 3 opties:
| Optie | Wanneer kiezen | Kosten | Levertijd |
|---|---|---|---|
| Spant-aanpassing | Bij smalle spant-afstand (50-58 cm) of brede opening (>136 cm) | Installateur, tarief op offerte | Geen extra wachttijd |
| Velux Custom maatwerk | Bij volledig afwijkende opening (bv. 85×130 cm) | +50-80% standaardprijs | 6-8 weken |
| Twee dakramen in plaats van een | Bij brede opening (>140 cm) + ruimte voor 2 separate units | 1.6× prijs van enkele unit | Standaard levertijd |
Twee dakramen plaatsen geeft meer flexibiliteit (bv. 2× MK06 in plaats van 1× UK06): je kunt 1 elektrisch + 1 handmatig combineren, of 1 met veiligheidsglas + 1 standaard.
Veelgestelde vragen
Hoeveel ruimte heb ik nodig tussen de pannen voor een MK06?
80 cm breed × 120 cm hoog netto-opening tussen spanten + tengels. Dit is 2 cm groter dan de Velux-buitenmaat (78×118) — die 2 cm is montage-marge voor het gootstuk en de waterdichting.
Past een Velux MK06 standaard tussen Nederlandse dakspanten?
Ja — in woningen gebouwd 1960-heden zijn dakspanten standaard 60 cm h.o.h., wat een netto-opening van 80 cm geeft tussen spanten. Past perfect voor MK06 (80 cm benodigd). Bij oudere woningen (<1960) variabele afstand — meet eerst.
Wat kost spant-aanpassing voor een groter dakraam?
Een standaard spant-onderbreking met verbindingsbalk is 1 tot 2 uur werk plus materiaal. Gaat het om een dragende constructie, reken dan op een veelvoud daarvan: er komt een constructieberekening bij en een zwaardere verbindingsbalk. Tarieven verschillen per installateur en per regio, dus laat dit apart meenemen in je offerte.
Kan ik mijn pannendak meten zonder ladder?
Ja — meet altijd vanaf binnen (zolder). Buitenmeten met ladder is onnauwkeurig én gevaarlijk. Op zolder gebruik je je rolmaat tussen de spanten + tengels. Voor controlemeting van de buitenkant (na bestelling): vraag de installateur.
Hoe weet ik welke pannenrij geschikt is voor het gootstuk?
Het gootstuk start onder een hele pannenrij. Tel vanaf de goot omhoog: voor MK06 standaard de 3e of 4e pannenrij (afhankelijk van pan-formaat). Het gootstuk dekt 2-3 pannenrijen af tijdens montage.
Wat als mijn dakraam-positie op een dragende balk valt?
Dan moet de balk onderbroken worden met een draagbalkconstructie (2 zijbalken + 1 bovenbalk + 1 onderbalk). Dat is fors meer werk dan een gewone spant-aanpassing en kost dus ook meer installateur-tijd. Eis een constructieberekening voordat je akkoord geeft, zeker bij ramen breder dan 78 cm.
Welk gootstuk past op mijn pannendak?
EDW voor standaard pannendak (pannenhoogte tot 120 mm — Romaanse, Hollandse pannen). EDJ voor diepe pannen (>120 mm — betonpannen Monier, sommige keramische). EDL voor leiendaken (geen pannen — zie dakraam meten in een leiendak). EDN voor leien-met-haak systeem.
Hoeveel ruimte boven en onder mijn opening moet er over zijn?
Minimaal 30 cm onder de geplande opening (voor onderafwerking + verwarming). Minimaal 40 cm boven (voor bovenafwerking + lucht-circulatie). Bij MK06: totaal benodigde zolder-hoogte is 120 cm + 70 cm = 190 cm van vloer tot eerste pannenrij erboven.
Wat is het verschil tussen tengels en panlatten?
Panlatten = horizontale dunne latten (22×38 mm) waar de pannen op rusten. Tengels = verticale latten (24×48 mm) tussen het dakbeschot en panlatten (voor ventilatie). Beide moeten worden onderbroken op de dakraam-positie.
Wat doe ik als mijn dakhelling onbekend is?
Gebruik een smartphone-app ("Smart Tools" of "Hellingmeter") door deze plat op het dakbeschot te leggen vanuit de zolder. Of: meet de horizontale afstand vanaf de nok tot de goot en de verticale hoogte — bereken met tan(hoek) = hoogte / afstand. Standaard Nederlandse helling: 45° (60% van woningen).
Bron-attributie
- Velux NL Technical Manual 2026 (maatvoering + EDW-gootstuk-eisen)
- NEN 6709:2024 Dakconstructies (Nederlandse standaard panlatten + tengels)
- Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) — dakopstand-eisen + ventilatie
- Eigen meetmethodiek hetdakraam.nl (gevalideerd op 12 Nederlandse pannendak-types)
- Velux installateur-handleiding (gootstuk-positie + waterdichting)